Historia

1.
Szkaplerz – od stroju zakonnego do konfraterni.

Praktyka noszenia szkaplerza leży u początków życia zakonnego. Szkaplerz stanowił bowiem wierzchnią szatę przewieszoną przez barki i okrywającą habit w czasie pracy (łac. scapulare – naramiennik). Później stał się w niektórych zakonach elementem stroju zakonnego. Z czasem różne zakony zaczęły tworzyć bractwa gromadzące świeckich pragnących w swoim życiu wcielać ideały zakonnej duchowości. Zewnętrznym znakiem przynależności do takiej duchowej wspólnoty był mały szkaplerz, wykonany z tego samego materiału co habit i symbolizujący udział w dobrach duchowych danego instytutu życia konsekrowanego.

Szkaplerz wykonany jest z dwóch czworokątnych płatków sukna wełnianego odpowiedniego koloru, połączonych sznurkami lub paskami tak, aby jeden kawałek sukna wisiał na piersi, a drugi na plecach. Kawałki materiału ozdabia się wizerunkiem wykonanym na innym materiale niż wełna i innego koloru niż sam szkaplerz. Wielość zakonnych charyzmatów skutkuje różnorodnością duchowych ścieżek, a co za tym idzie również szkaplerzy.

2.
Św. Paweł od Krzyża

W swoich wspomnieniach święty Paweł od Krzyża (1694-1775), tak pisze o początkach powołania i wizji habitu, który stał się później także inspiracją Czarnego Szkaplerza.


„Gdy lato już minęło, nie mogę sobie przypomnieć ani miesiąca, ani dnia, bo jakiś czas już upłynął, a nie zapisałem, ale wiem, że było to w czasie, gdy zbierało się zboże), w dzień powszedni przyjąłem niegodnie komunię świętą w kościele Wielebnych OO. Kapucynów w Castellazzo i przypominam sobie, że byłem bardzo skupiony, potem mi przyszło iść do domu, a ulicą szedłem skupiony, jak na modlitwie, kiedy byłem na jednej uliczce i miałem skręcić do domu, wzniesiony zostałem w Bogu, w wielkim skupieniu, zapominając o wszystkim i z wielką słodyczą wewnętrzną. I ujrzałem w tej chwili w duchu siebie ubranego na czarno aż do ziemi z białym krzyżem na piersiach, a pod krzyżem miałem napisane Najświętsze Imię Jezusa białymi literami i w tej chwili usłyszałem, jak mi ktoś mówił te słowa: To na znak, jak musi być jasne i czyste to serce, które ma nosić wyryte Najświętsze Imię Jezus. Widząc i słysząc to, zacząłem płakać, a potem przestałem. Krótki czas potem ujrzałam w duchu, jak zakładam świętą tunikę z Imieniem Najświętszym Jezusa i krzyżem całym białym, a tylko tunika czarna. A ja z radością serca ją przyjmowałem”.

św. Paweł od Krzyża, Wstęp do Reguły.

Szkaplerz wykonany jest z dwóch czworokątnych płatków sukna wełnianego odpowiedniego koloru, połączonych sznurkami lub paskami tak, aby jeden kawałek sukna wisiał na piersi, a drugi na plecach. Kawałki materiału ozdabia się wizerunkiem wykonanym na innym materiale niż wełna i innego koloru niż sam szkaplerz. Wielość zakonnych charyzmatów skutkuje różnorodnością duchowych ścieżek, a co za tym idzie również szkaplerzy.

W swoich wspomnieniach święty Paweł od Krzyża (1694-1775), tak pisze o początkach powołania i wizji habitu, który stał się później także inspiracją Czarnego Szkaplerza.

Św. Paweł od Krzyża

Gdy lato już minęło, nie mogę sobie przypomnieć ani miesiąca, ani dnia, bo jakiś czas już upłynął, a nie zapisałem, ale wiem, że było to w czasie, gdy zbierało się zboże), w dzień powszedni przyjąłem niegodnie komunię świętą w kościele Wielebnych OO. Kapucynów w Castellazzo i przypominam sobie, że byłem bardzo skupiony, potem mi przyszło iść do domu, a ulicą szedłem skupiony, jak na modlitwie, kiedy byłem na jednej uliczce i miałem skręcić do domu, wzniesiony zostałem w Bogu, w wielkim skupieniu, zapominając o wszystkim i z wielką słodyczą wewnętrzną. I ujrzałem w tej chwili w duchu siebie ubranego na czarno aż do ziemi z białym krzyżem na piersiach, a pod krzyżem miałem napisane Najświętsze Imię Jezusa białymi literami i w tej chwili usłyszałem, jak mi ktoś mówił te słowa: To na znak, jak musi być jasne i czyste to serce, które ma nosić wyryte Najświętsze Imię Jezus. Widząc i słysząc to, zacząłem płakać, a potem przestałem. Krótki czas potem ujrzałam w duchu, jak zakładam świętą tunikę z Imieniem Najświętszym Jezusa i krzyżem całym białym, a tylko tunika czarna. A ja z radością serca ją przyjmowałem. – św. Paweł od Krzyża, Wstęp do Reguły.

Czarny Szkaplerz Męki Pańskiej jest symbolem habitu, jaki założyciel pasjonistów i mniszek pasjonistek klauzurowych, Święty Paweł od Krzyża (1694−1775), otrzymał w wizji wewnętrznej, gdy zamierzał założyć zakon dla krzewienia czci i nabożeństwa do męki Pana Jezusa. Od początku chciał on by duchowość pasyjna propagowana przez nowopowstały instytut nie ograniczała się tylko do zakonników, ale była podejmowana także przez świeckich. By pomóc im w praktykowaniu nabożeństwa do Ukrzyżowanego powstało Bractwo Męki Pańskiej.

Początki tego pobożnego stowarzyszenia sięgają roku 1755, kiedy grupa wiernych z Veroli (Frosinone, Włochy) postanowiła zorganizować jakąś formę apostolatu dla okolicznych rolników i robotników. Znając Zgromadzenie Pasjonistów z prowadzonych przez zakonników misji parafialnych, zwrócili się do o. Tomasza Struzzieri, z prośbą, aby zredagował dla nich odpowiednie regulaminy, zyskały one aprobatę biskupią w roku 1772. Już wtedy skierowano prośbę do założyciela pasjonistów o wzięcie bractwa pod opiekę Zgromadzenia i propagowanie wszędzie tam, gdzie działają zakonnicy Męki Pańskiej. Oficjalnie do rodziny pasjonistowskiej, bractwo włączono dopiero w czasie kadencji generalskiej o. Antonio Testa w roku 1861, co umożliwiło szersze promowanie tej formy apostolatu w czasie głoszonych przez pasjonistów misji parafialnych. Bractwo stało się wówczas grupą modlitewną wspomagającą pasjonistów w prowadzeniu dzieła promowania pamięci Męki Pańskiej (Memoria Passionis) w życiu rodzinnym i społecznym zwykłych ludzi przez praktykowanie nabożeństwa drogi krzyżowej, szerzenie kultu Matki Boskiej Bolesnej i rozmyślanie nad Męką Pańską .

Przyjęci do konfraterni jako zewnętrzny znak wpisania do bractwa otrzymywali Czarny Szkaplerz Męki Pańskiej i korzystali z przywilejów duchowych, przypisanych dla noszących go. Prośbę o możliwość nakładania członkom bractwa Czarnego Szkaplerza Męki Pańskiej skierował do Piusa IX w 1863 roku, przełożony generalny o. Piotr Paweł od Matki Boskiej Bolesnej. Kongregacja Rytów reskryptem z dnia 30 lipca tego roku zatwierdziła ryt błogosławieństwa i nakładania Czarnego Szkaplerza.

Wpisanie do bractwa oznaczało przyjęcie na siebie obowiązku codziennego rozmyślania nad Męką Pańską, częstego przystępowania do sakramentów i praktykowania różnych form umartwienia – zwłaszcza w piątki. Była to bardzo sugestywna zachęta do kroczenia drogą świętości wg duchowej drogi do świętości, jaką praktykowano w Zgromadzeniu Męki Jezusa Chrystusa, chociaż obowiązki te, nie były nałożone pod karą grzechu i obowiązywały w sumieniu wpisującego się do bractwa. Kapituła Generalna z 1920 roku zaleciła przełożonym wyższym, by erygować filie bractwa przy wszystkich kościołach pasjonistów i wszędzie, gdzie zakonnicy prowadzą duszpasterstwo.

Przasnysz – pierwszy klasztor pasjonistów w Polsce

Do Polski pasjoniści przybyli w roku 1926 osiedlając się w ofiarowanym im przez Bł. ks. bpa Juliana Antoniego Nowowiejskiego klasztorze pobernardyńskim w Przasnyszu (północne Mazowsze). Od początku swojej działalności nad Wisłą wokół pasjonistów zbierają się grupy wiernych pragnące żyć duchowością św. Pawła od Krzyża i według jego wskazań. Dla nich powstaje w Przasnyszu konfraternia Męki Pańskiej.

W dokumencie wystawionym przez Przełożonego Generalnego Pasjonistów na nowo erygującym Bractwo w roku 1958 czytamy: Skoro zadaniem naszego Zgromadzenia jest dokładanie wszelkich starań, aby wierni gorąco czcili i miłowali Jezusa Ukrzyżowanego, a przez ustawiczną pamięć o Jego Męce i Śmierci i usprawiedliwieni przez Jego Krew, kroczyli drogą zbawienia i doszli do pełni wiecznej szczęśliwości; aby ten cel jak najskuteczniej osiągnąć mogli, Papież Pius IX swoim Listem Apostolskim „Curavit Nobis”, wydanym w formie breve, z dnia 22 września 1861 roku, upoważnił Przełożonego Generalnego do erygowania pobożnego Stowarzyszenia (sodalicji) Najświętszego Krzyża i Męki Pana Naszego Jezusa Chrystusa z dopuszczeniem go do uczestnictwa w odpustach, a także innych duchowych łaskach, jakimi cieszy się nasze Zgromadzenie.

W ostatnim czasie zauważamy coraz żywsze zainteresowanie Szkaplerzem Męki Pańskiej. Wiele osób pyta o niego i pragnie powrócić do dawnej praktyki noszenia szkaplerza. Dlatego w roku 2013 zostało odnowione Bractwo Czarnego Szkaplerza Męki Pańskiej przy Zgromadzeni Pasjonistów. Natomiast obradujący w Jaromierzycach (Czechy) w dniach 25-27 kwietnia 2019 roku Zjazd Prowincji podjął decyzję, że „Bractwo Czarnego Szkaplerza” zostanie włączone do Centrum Promocji Duchowości Pasyjnej pw. św. Gemmy Galgani. „Bractwo i Szkaplerz mogą funkcjonować niezależnie. Sam szkaplerz można przyjąć w każdym naszym klasztorze (z zachowaniem wpisu do księgi szkaplerznej)” (z postanowień rzeczonego zjazdu).

Męka Chrystusa niech zawsze
będzie w sercach naszych!